هواپیماهای پنهانکار هواپیماهایی هستند که با کمک تکنولوژِی پنهانکاری(Stealth Technology) به گونه ای طراحی شده اند که شناسایی نشوند. فناوری پنهانکاری تنها شامل فناوری رادار گریز بودن نیست بلکه روش هایی را برای مقابله با شناسایی چشمی، مادون قرمز(IR) و فرکانس های رادیویی(RF) را نیز شامل میشود.

اولین هواپیمای پنهانکار توسط المان نازی و در اواخز جنگ جهانی دوم ساخته شد. این هواپیما Horten Ho 229 نام داشت. با این حال این هواپیما شناخته شده نیست. بهترین مثال برای هواپیماهای رادار گریز هواپیماهای F-117 Nighthawk، B-2 Sprit ، F-22 Raptor هستند.(F-117 امسال بازنشست شد. میگویند علت این امر این بود که چین اعلام کرد راه شناسایی این جنگنده ها را پیدا کرده است)

هیچ هواپیمایی به طور کامل پنهانکار نیست. ولی تمام تلاش طراحان بر این بوده است که هواپیمایی طراحی کنند که به قدر کافی پنهانکار باشد تا از حملات دشمن جلوگیری کند.

برای طراحی جنگنده های پنهانکار یک مشکل بزرگ وجود داشت. برای طراحی جنگنده های پنهانکار نیاز به محاسبات زیادی بود تا بتوان مسیر بازتاب امواج راداری را پیش بینی کند. انجام این محاسبات توسط انسان بسیار مشکل بود. بنابراین تا اختراع ابر رایانه هایی که بتوانند این محاسبات را انجام دهند کار طراحی جنگنده های پنهانکار متوقف شد. ولی پس از پیشرفت دانش فناوری اطلاعات و سیستم های رایانه ای در دهه 70 شرکت لاکهید مارتین طرح هایی را برای ساخت هواپیمای پنهانکار اغاز کرد که در نهایت به تولید هواپیمای F-117 انجامید
اولین سابقه ی عملیاتی این بمب افکن به سال 1989 بر میگردد. در این سال دو بمب افکن F-117 Nighthawk مواضعی را در پاناما بمباران کردند. ولی حضور جدی این بمب افکن ها در سال 1991 و در جریان جنگ اول خلیج فارس اتفاق افتاد. امریکا در این جنگ به طور گسترده از این هواپیما استفاده کرد. این بمب افکن تنها هواپیمایی بود که توانست برای اولین بار(در این جنگ) از شبکه ی پدافندی بغداد عبور کند.
طرح هواپیماهای پنهانکار ادامه یافت و به ساخت بمب افکن B-2 و جنگنده ی F-22 انجامید. هم اکنون کشورهای مختلف برنامه هایی برای ساخت هواپیماهای پنهانکار دارند

ضعف ها


ناپایداری:
تمام تلاش طراحان در طراحی هواپیماهای پنهانکار این بوده است که با کاهش سطح مقطع راداری هواپیما را رادارگریز کنند. مولفه های ایرودینامیکی در اولیت های بعدی طراحان بوده است. هواپیماهای پنهانکاری همچون B-2 و F-117 در هر سه محور ناپایدارند و برای اینکه پرواز با انها ممکن شود از سیستم پرواز به وسیله سیم استفاده میکنند. این در حالی است که بیشتر هواپیماهای غیر پنهانکار(مانند Su-27؛ F-16) تنها در یک یا دو محور ناپایدارند. ناپایداری هواپیماهای پنهانکار سبب شده است تا بعضی از این هواپیماها به شدت به سیستم های هدایتی کامپیوتری خود وابسته شوند. به گونه ای گه با از کار افتادن انها دیگر امکان پرواز ندارند(چندی پیش یک بمب افکن B-2 در گوام به سبب ایراد در سیستم های کامپیوتری به علت مه دچار مشکل شد و سقوط کرد





تصویری از B-2 ای که در گوام سقوط کرد


قابلیت نبردهای بسیار نزدیک(داگفایت):
در بیشتر هواپیماهای پنهان کار قابلیت استفاده از پس سوز حذف شده است. زیرا گاز های داغ خروجی باعث افزایش خطر انهدام هواپیما توسط موشک های هدایت حرارتی میشود. به همین دلیل این هواپیماها در نبردهای نزدیک شانسی برای پیروزی در مقابل جنگنده های مانور پذیر نخواهند داشت. البته بعضی از هواپیماهای پنهانکار بمب افکن هستند(مانند B-2 و F-117) این هواپیماها نیازی به قابلیت های داگفایت ندارند زیرا همواره توسط هواپیماهای دیگر اسکورت میشوند. در جنگنده های پنهانکار پس سوز حذف نشده است ولی سعی شده است تا با طراحی موتور قدرتمند شرایطی فراهم شود که حدالامکان از پس سوز استفاده نشود

انتشار امواج
حجم زیاد سیستم های الکترونیکی و کامپیوتری در جنگنده های پنهانکار انها را در برابر رهگیری به صورت غیر فعال(Passive) اسیب پذیر میکند.رادار های مانند Tamara و Kolchuga از اصل برای این طراحی شده اند تا امواج الکترونیکی و راداری را رهگیری و مهاجم را به صورت غیر فعال رهگیری کنند. به همین دلیل هواپیماهای پنهانکار باید تا حدی که ممکن است در سکوت رادیویی به انجام عملیات بپردازند

رهگیری در حین شلیک مهمات
برای این که یک هواپیما پنهانکار باشد باید حتما تسلیحات ان در جایگاههای داخلی (Internal Payloads) تعبیه شود. هواپیماهای پنهانکار برای فروریختن و یا شلیک تسلیحات باید درب جایگاه های داخلی خود را باز کنند. در همین زمان پنهانکاری جنگنده از بین رفته و جنگنده شناسایی میشود.. هر چند درب محفظه ها به سرعت دوباره بسته میشود ولی این فرصت برای یک سیستم دفاعی سریع کافی است تا هواپیمای مهاجم را نابود کند.
همچنین برای استفاده از بعضی از تسلیحات لازم است که جستجوگر بمب یا موشک در حالی که هنوز به هواپیما متصل است به سمت هدف باشد. این امر جنگنده ی پنهانکار را مجبور میکند درب جایگاه های داخلی را باز نگه دارد تا بتواند از تسلیحات خود استفاده کند
البته در طراحی جنگنده های پنهانکار جدید برای این مشکل راه حل هایی ایجاد شده است. به عنوان مثال ارتفاع پروازی بالای B-2 باعث میشود تا در موشک نتواند از فرصت پیش امده استفاده کند. و یا در جنگنده ی F-22 درب جایگاه ها در کمتز از 1 ثانیه باز و بسته میشود

فضای کمتر برای حمل تسلیحات
از انجاییکه در هواپیماهای پنهانکار تمام تسلیحات در جایگاه های داخلی حمل میشود فضای کمتری برای حمل تسلیحات وجود دارد. به عنوان مثال در بمب افکن F-117 Nighthawk تنها 2 جایگاه وجود دارد که مخصوص بمب های هدایت لیزری یا هدایت ماهواره ای(GPS) است. این به ان معنی است که اگر بخواهید با جنگنده های پنهانکار به هدفی حمله کنید باید هواپیماهای بیشتری به کار بگیرید و این خود شانس شکست خوردن عملیات را بیشتر میکند

هزینه ی بالای نگه داری
در طراحی جنگنده های پنهانکار از مواد گران قیمتی استفاده شده است و برای حفظ قابلیت پنهانکاری خود باید به شدت از انها مراقبت شود. بخش زیادی از خاصیت پنهانکاری این هواپیماها با مواد جاذب رادار مانند ترکیبات گرافیتی ایجاد میشود. این ترکیبات که گران قیمت هستند باید کاملا در تمامی زوایا و لبه های بدنه پوشیده شو.د. از طرفی برای شیشه های کاکپیت این هواپیماها با ورقه های نازک طلا و ایریدیوم پوشیده شده اند.
از انجاییکه این هواپیماها گران قیمت تر هستند و همچنین سیستم های حساس تری دارند متخخصان برای نگه داری این هواپیماها باید ساعات بیشتری بر روی هواپیما کار کنند که این خود موجب افزایش هزینه ها میشود

بدنه ی حساس
از انجاییکه در طراحی هواپیماهای پنهانکار از ترکیبات غیر معمولی استفاده شده است این هواپیماها پوسته ای حساس دارند که در برابر شرایط محیطی مانند برف و باران ، رطوبت و دماهای خیلی سرد یا گرم حساس هستند و باید از این محیط ها دور نگاه داشته شوند

هزینه ی بالای به خدمت گرفتن
از انجاییکه در طراحی این هواپیماها از مواد گران قیمتی استفاده شده است هزینه عملیاتی کردن این هواپیماها بسیار بیشتر از هواپیماهای غیر پنهانکار هم کلاس خود است به عنوان مثال طرح B-2 Spirit ییش از 45 میلیارد دلار برای امریکا هزینه در بر داشته است



لیست هواپیماهای پنهانکار

عملیاتی:
F-117 Nighthawk(دیگر عملیاتی نیست و امسال بازنشسته شد)- امریکا
B-2 Spirit- امریکا
F-22 Raptor - امریکا

طرح های در دست ساخت:
F-35 Lighting II JSF(هم اکنون با سرعت کمی در حال تولید است) - تولید کننده اصلی: امریکا.
Sukhoi PAK FA - روسیه
Sukhoi/HAL FGFA - روسیه/هند
Medium Combat Aircraft - هند
Shenyang J-XX - چین
Mitsubishi ATD-X - ژاپن

طرح های کنسل شده:
Atlas Carver - افریقای جنوبی
A-12 Avenger II - امریکا
Boeing X-32 - امریکا( از طرح JSF شکست خورد)
YF-23 Black Widow II- امریکا(از طرح YF-22 شکست خورد)
MBB Lampyridae- المان غربی(سابق)

نمونه های اثباتگر تکنولوژِی
BAE Replica - انگلستان
Boeing Bird of Prey- امریکا
Have Blue- امریکا
Northrop Tacit Blue - امریکا
Mikoyan Project 1.44 - روسیه

Sukhoi Su-47 -روسیه

منبع: http://mefna.blogfa.com

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 12 دی 1389    | توسط: Behzad    | طبقه بندی: فناوری نظامی،     |
نظرات()